Petrol Price
महात्मा जोतीराव फुले यांच्या द्विजन्मशताब्दीनिमित्त राज्यभर विविध उपक्रमांचे आयोजन
- शिक्षण, सामाजिक समता, महिला सक्षमीकरण आणि पर्यावरण संवर्धनावर भर; महसुली प्रकरणांच्या निपटाऱ्यासाठी विशेष अभियान
विदर्भ न्यूज एक्सप्रेस
प्रतिनिधी / भंडारा : महात्मा जोतीराव फुले यांचे शैक्षणिक, सामाजिक आणि परिवर्तनवादी कार्य महाराष्ट्राच्याच नव्हे, तर देशाच्या इतिहासातील एक महत्त्वपूर्ण पर्व ठरले आहे. शिक्षणाच्या माध्यमातून समाजातील वंचित घटकांना प्रगतीची संधी उपलब्ध करून देत त्यांनी अनेक पिढ्यांच्या जीवनात परिवर्तनाची ज्योत प्रज्वलित केली. स्त्रीशिक्षण, सामाजिक समता, शेतकरी कल्याण आणि सामाजिक न्यायासाठी त्यांनी केलेले कार्य आजही समाजाला प्रेरणा देणारे आहे. यंदा महात्मा जोतीराव फुले यांच्या द्विजन्मशताब्दी वर्षानिमित्त राज्यभर विविध शासकीय विभागांच्या माध्यमातून त्यांच्या विचारांचा प्रसार करणारे उपक्रम राबविण्यात येणार आहेत.
या उपक्रमांमध्ये शैक्षणिक व सांस्कृतिक कार्यक्रम, व्याख्यानमाला, ग्रंथवाचन, चित्रपट व माहितीपटांचे प्रसारण, निबंध आणि वक्तृत्व स्पर्धा, कौशल्य विकास कार्यशाळा, महिला सक्षमीकरण, पर्यावरण संवर्धन तसेच महसुली प्रकरणांच्या निपटाऱ्यासाठी विशेष अभियानाचा समावेश आहे. विविध शासकीय विभाग, शैक्षणिक संस्था, ग्रंथालये आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या समन्वयातून महात्मा फुले यांच्या समता, शिक्षण आणि सामाजिक परिवर्तनाच्या विचारांचा समाजातील विविध घटकांपर्यंत प्रसार करण्यावर भर देण्यात येणार आहे.
कृषी आणि पर्यावरण संवर्धनासाठी जनजागृती -
पर्यावरण व वातावरणीय बदल विभागाच्या माध्यमातून कृषी विद्यापीठांच्या सहकार्याने शाश्वत शेती आणि जलसंवर्धन या विषयांवर परिषदा आयोजित करण्यात येणार आहेत. बदलते हवामान, सेंद्रिय शेती, पीकपद्धतीतील बदल, जलव्यवस्थापन, जलसंवर्धन, बांबू लागवड तसेच यशस्वी शेतकऱ्यांनी केलेल्या नावीन्यपूर्ण प्रयोगांवर या परिषदांमध्ये चर्चा केली जाणार आहे.
शेती आणि पर्यावरण यांचा परस्परसंबंध लक्षात घेऊन शेतकऱ्यांना पर्यावरणपूरक शेतीपद्धतींचे महत्त्व पटवून देण्याचा प्रयत्न या उपक्रमांतून केला जाणार आहे. हवामानातील बदलांमुळे शेतीसमोर निर्माण होणारी आव्हाने, पाण्याचा कार्यक्षम वापर आणि नैसर्गिक संसाधनांचे संवर्धन याबाबतही जनजागृती करण्यात येणार आहे.
पर्यावरण संवर्धनासाठी विद्यापीठांच्या सहकार्याने ग्रामीण भागात पथनाट्यांचे आयोजन केले जाणार आहे. पाण्याचा काटकसरीने वापर, ओल्या कचऱ्यापासून सेंद्रिय खतनिर्मिती, एकदाच वापरल्या जाणाऱ्या प्लास्टिकचा वापर टाळणे, वृक्षलागवड आणि सौरऊर्जेचा वापर यांसारख्या विषयांवर नागरिकांना जागरूक केले जाणार आहे.
याशिवाय, महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांसाठी पर्यावरणविषयक घोषवाक्य स्पर्धा, समाजमाध्यमांसाठी लघुचित्रफिती तयार करण्याची स्पर्धा आणि बॅनर स्पर्धा आयोजित करण्यात येणार आहेत. विद्यार्थ्यांमध्ये पर्यावरणाप्रती जबाबदारीची भावना निर्माण करणे आणि पर्यावरण संवर्धनाच्या चळवळीत त्यांचा सक्रिय सहभाग वाढविणे, हा या उपक्रमांचा उद्देश आहे.
शैक्षणिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांतून विचारांचा प्रसार -
महात्मा जोतीराव फुले यांच्या द्विजन्मशताब्दी वर्षानिमित्त शाळा, महाविद्यालये, शासकीय व सार्वजनिक ग्रंथालये आणि शासकीय वसतिगृहांमध्ये विविध शैक्षणिक व सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित केले जाणार आहेत.
महात्मा फुले यांच्या जीवनकार्यावर आधारित व्याख्याने, निबंध स्पर्धा, वक्तृत्व स्पर्धा, चित्रकला स्पर्धा, गीतगायन, रांगोळी स्पर्धा, प्रभातफेऱ्या आणि पथनाट्यांच्या माध्यमातून त्यांच्या विचारांचा प्रसार केला जाणार आहे. विद्यार्थ्यांना त्यांच्या सामाजिक कार्याची, शैक्षणिक योगदानाची आणि परिवर्तनवादी भूमिकेची ओळख करून देण्यावर विशेष भर राहणार आहे.
ग्रंथालयांमध्ये महात्मा जोतीराव फुले आणि क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले यांच्या साहित्याची प्रदर्शने भरविण्यात येणार आहेत. सामूहिक ग्रंथवाचन, साहित्यचर्चा आणि त्यांच्या विचारांवर आधारित विविध कार्यक्रमांचे आयोजनही करण्यात येणार आहे.
महात्मा फुले यांच्या जीवनकार्यावर आधारित माहितीपट आणि लघुचित्रफिती तयार करून त्या समाजमाध्यमांसह विविध माध्यमांतून प्रसारित करण्याचे नियोजन आहे. त्यांच्या साहित्याचा विविध भाषांमध्ये अनुवाद करून प्रकाशन करण्याबरोबरच त्यांच्या विचारांचा व्यापक प्रसार करण्यासाठी विविध उपक्रम राबविण्यात येणार आहेत.
या कार्यक्रमांच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांमध्ये सामाजिक जाणीव, विवेकनिष्ठ विचारसरणी आणि समाजाप्रती असलेली जबाबदारी विकसित करण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे.
महिला सक्षमीकरण आणि सामाजिक समतेला प्राधान्य -
महात्मा जोतीराव फुले यांनी स्त्रीशिक्षण, सामाजिक समता आणि वंचित घटकांच्या उन्नतीसाठी केलेले कार्य लक्षात घेता द्विजन्मशताब्दी वर्षात महिला सक्षमीकरण आणि सामाजिक न्यायाशी संबंधित उपक्रमांनाही महत्त्व देण्यात येणार आहे.
उल्लेखनीय कार्य करणाऱ्या महिलांचा गौरव, विद्यार्थ्यांसाठी शैक्षणिक उपक्रम तसेच महात्मा फुले यांच्या जीवनकार्यावर आधारित निबंध, वक्तृत्व आणि सांस्कृतिक स्पर्धांचे आयोजन करण्यात येणार आहे. या उपक्रमांतून महिलांच्या शिक्षणाचे महत्त्व, समान संधी, सामाजिक न्याय आणि स्त्री-पुरुष समानतेचे विचार समाजात रुजविण्यावर भर दिला जाणार आहे.
अंगणवाडी केंद्रांमध्येही बालकांना महात्मा फुले यांच्या जीवनकार्याची प्राथमिक ओळख करून देण्यात येणार आहे. त्यांच्या जयंतीनिमित्त विविध स्पर्धा आणि त्यांच्या कार्याची माहिती देणारे कार्यक्रम आयोजित करण्याचे नियोजन आहे. लहान वयापासूनच मुलांमध्ये समता, शिक्षण आणि सामाजिक सलोख्याची मूल्ये विकसित करण्यासाठी हे उपक्रम उपयुक्त ठरणार आहेत.
कौशल्य विकास आणि उद्योजकतेला प्रोत्साहन -
युवक आणि महिलांना स्वावलंबनाच्या संधी उपलब्ध करून देण्यासाठी व्यवसाय शिक्षण व प्रशिक्षण संस्थांच्या माध्यमातून कौशल्य विकासाशी संबंधित विविध उपक्रम राबविण्यात येणार आहेत.
यामध्ये महात्मा फुले तांत्रिक प्रदर्शनी, तांत्रिक प्रकल्प स्पर्धा आणि औद्योगिक प्रशिक्षण संस्थास्तरीय कार्यक्रमांचा समावेश आहे. विद्यार्थ्यांनी तयार केलेल्या तांत्रिक प्रकल्पांना व्यासपीठ उपलब्ध करून देणे, त्यांच्या नावीन्यपूर्ण कल्पनांना प्रोत्साहन देणे आणि व्यावसायिक कौशल्यांची ओळख करून देणे, हा या उपक्रमांचा प्रमुख उद्देश आहे.
ग्रामीण आणि दुर्गम भागांतील बेरोजगार युवक व महिलांसाठी उद्योजकता कार्यशाळांचे आयोजनही करण्यात येणार आहे. या कार्यशाळांमधून स्वयंरोजगाराच्या संधी, कौशल्याधारित व्यवसाय आणि उद्योजकतेच्या विविध पर्यायांची माहिती देण्यावर भर राहणार आहे.
कौशल्य विकासाच्या माध्यमातून युवक आणि महिलांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम बनविणे तसेच त्यांना रोजगार व स्वयंरोजगाराच्या संधींशी जोडणे, हे या उपक्रमांचे महत्त्वाचे उद्दिष्ट आहे.
प्रलंबित महसुली प्रकरणांच्या निपटाऱ्यासाठी विशेष अभियान -
महात्मा जोतीराव फुले यांच्या द्विजन्मशताब्दी वर्षानिमित्त महसूल विभागाच्या माध्यमातून महात्मा जोतीराव फुले महसूल अभियान राबविण्यात येणार आहे. या अभियानांतर्गत महसूल प्रशासनाच्या विविध स्तरांवरील न्यायालयांमध्ये प्रलंबित असलेल्या महसुली दाव्यांचा आणि अपिलांचा निपटारा करण्यावर भर दिला जाणार आहे.
मंडळ अधिकारी, तहसीलदार, उपविभागीय अधिकारी आणि जिल्हाधिकारी स्तरावरील न्यायालयांमध्ये प्रलंबित असलेली प्रकरणे निकाली काढण्यासाठी विशेष प्रयत्न करण्यात येणार आहेत. तसेच विविध स्तरांवर लोकअदालतींचे आयोजन करण्यात येणार आहे.
या अभियानामुळे महसुली प्रकरणांच्या निपटाऱ्याला गती मिळण्यास मदत होणार असून, नागरिकांना प्रलंबित प्रकरणांबाबत दिलासा मिळण्याची अपेक्षा आहे. शासकीय सेवांचा लाभ अधिक सुलभतेने उपलब्ध करून देणे आणि महसूल प्रशासनातील प्रकरणे तडजोडीच्या माध्यमातून निकाली काढण्यास प्रोत्साहन देणे, यालाही महत्त्व दिले जाणार आहे.
महात्मा फुले यांच्या विचारांचा वारसा कृतीतून जपण्याचा प्रयत्न -
महात्मा जोतीराव फुले यांच्या द्विजन्मशताब्दी वर्षानिमित्त राबविण्यात येणारे उपक्रम केवळ त्यांच्या स्मृतींना अभिवादन करण्यापुरते मर्यादित नसून, त्यांनी मांडलेल्या समता, शिक्षण, सामाजिक न्याय, स्त्री-पुरुष समानता आणि शेतकरी कल्याणाच्या विचारांना प्रत्यक्ष कृतीत उतरविण्याची संधी आहेत.
शैक्षणिक व सांस्कृतिक कार्यक्रम, व्याख्यानमाला, ग्रंथप्रदर्शने, विविध स्पर्धा, कौशल्य विकास कार्यशाळा, उद्योजकतेला प्रोत्साहन, शाश्वत शेती आणि पर्यावरण संवर्धनाविषयी जनजागृती तसेच महसुली प्रकरणांच्या निपटाऱ्यासाठी विशेष अभियान अशा विविध माध्यमांतून त्यांच्या विचारांचा व्यापक प्रसार करण्याचे नियोजन आहे.
विविध शासकीय विभाग, शैक्षणिक संस्था, ग्रंथालये आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या समन्वयातून या उपक्रमांची प्रभावी अंमलबजावणी झाल्यास विद्यार्थ्यांमध्ये सामाजिक जाणिवा विकसित होण्यास, युवक व महिलांना कौशल्य विकासाच्या संधी उपलब्ध होण्यास आणि नागरिकांमध्ये पर्यावरणपूरक जीवनशैलीविषयी जागरूकता निर्माण होण्यास मदत होणार आहे.
महात्मा जोतीराव फुले यांच्या सत्यशोधक, विवेकनिष्ठ आणि परिवर्तनवादी विचारांमधून प्रेरणा घेत शिक्षित, समताधिष्ठित आणि प्रगत समाजनिर्मितीच्या दिशेने वाटचाल करणे, हेच या द्विजन्मशताब्दी वर्षातील विविध उपक्रमांचे व्यापक उद्दिष्ट आहे.
