Petrol Price
मोहाडी तालुक्यात धानपिकावर पेरव्याचे संकट : शेतकरी हवालदिल!
- एकरी ३० हजारांचा खर्च धोक्यात; महागड्या फवारण्याही निष्फळ
- दिवाळीच्या तोंडावर शेतकऱ्यांच्या आशेवर पाणी; नुकसानभरपाई आणि कृषी विभागाच्या मार्गदर्शनाची मागणी
विदर्भ न्यूज एक्सप्रेस
प्रतिनिधी / भंडारा : मोहाडी तालुक्यातील कांद्री, काटी, धुसाळा, हिवरा, पालडोंगरी, सालई यांसह परिसरातील गावांमध्ये धानपीक काढणीच्या उंबरठ्यावर असतानाच धानाच्या लोंब्यांवर मोठ्या प्रमाणात पेरव्याचा प्रादुर्भाव दिसून येत आहे. आधीच दुष्काळसदृश परिस्थिती आणि पाणीटंचाईचा सामना करणाऱ्या शेतकऱ्यांसमोर आता नव्या संकटाने डोके वर काढले आहे. मोठ्या कष्टाने जगविलेले धानपीक डोळ्यादेखत खराब होत असल्याने शेतकरी हवालदिल झाले असून, यंदाचा हंगाम आर्थिक संकटात जाण्याची भीती व्यक्त होत आहे.
पाणीटंचाईनंतर पेरव्याचे नवे संकट -
यंदाच्या खरीप हंगामाच्या सुरुवातीपासूनच शेतकऱ्यांना प्रतिकूल परिस्थितीचा सामना करावा लागला. पावसाने दडी मारल्याने रोवणीच्या काळात पाण्याची तीव्र टंचाई निर्माण झाली होती. अनेक शेतकऱ्यांना जवळपास एक किलोमीटर अंतरावरून पाणी विकत आणून रोवणी करावी लागली. पिकांची लागवड करण्यासाठीच मोठा खर्च आणि कसरत करावी लागली असताना पुढील काळातही सिंचनासाठी पुरेसे पाणी उपलब्ध झाले नाही.
नहराच्या पाण्याचे नियोजन वेळेवर न झाल्याने शेतकऱ्यांच्या अडचणी आणखी वाढल्या. पाणीटंचाईवर मात करत शेतकऱ्यांनी कसेबसे पीक जगविले. मात्र, आता धानपीक काढणीच्या टप्प्यावर आले असताना पेरव्याचा प्रादुर्भाव वाढल्याने वर्षभराची मेहनत आणि केलेला खर्च वाया जाण्याची भीती निर्माण झाली आहे.
धानाच्या लोंब्यांवर प्रादुर्भाव; पीक पांढरे पडू लागले -
परिसरातील शेतशिवारात धानाच्या लोंब्यांवर पेरव्याचे प्रमाण वाढत असल्याचे दिसून येत आहे. अनेक ठिकाणी धानाचे पीक पांढरे पडू लागल्याने शेतकरी चिंतेत आहेत. ऐन काढणीच्या काळात पिकाचे नुकसान होत असल्याने अपेक्षित उत्पादन मिळणार की नाही, याबाबत अनिश्चितता निर्माण झाली आहे.
पिकावरील प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी शेतकऱ्यांनी महागड्या औषधांची फवारणी केली. मात्र, वारंवार फवारणी करूनही अपेक्षित परिणाम मिळत नसल्याची व्यथा शेतकरी व्यक्त करीत आहेत. औषधांवर खर्च करूनही पीक वाचत नसल्यास शेतीचा खर्च भरून काढायचा कसा, असा प्रश्न त्यांच्यासमोर उभा ठाकला आहे.
एकरी ३० हजारांचा खर्च; उत्पन्नाची चिंता -
धानशेतीसाठी मशागत, रोवणी, खते, औषधे, मजुरी आणि सिंचन यांसाठी मोठा खर्च करावा लागतो. यंदा एकरी जवळपास ३० हजार रुपये खर्च करूनही आता हातात अपेक्षित उत्पन्न पडेल की नाही, याची चिंता शेतकऱ्यांना सतावत आहे.
आधीच पाणीटंचाईमुळे पिकाच्या वाढीवर परिणाम होण्याची शक्यता होती. त्यातच पेरव्याच्या प्रादुर्भावाने संकट अधिक गंभीर झाले आहे. उत्पादनात घट झाल्यास केलेला खर्चही निघणे कठीण होऊ शकते. त्यामुळे शेतीसाठी घेतलेले कर्ज फेडायचे कसे आणि कुटुंबाचा उदरनिर्वाह करायचा कसा, या विवंचनेत शेतकरी सापडले आहेत.
कृषी विभागाच्या मार्गदर्शनाचा अभाव? -
शेतकऱ्यांच्या पिकांवर प्रादुर्भाव वाढत असताना कृषी विभागाने तातडीने शेतशिवारांची पाहणी करून योग्य उपाययोजनांबाबत मार्गदर्शन करणे आवश्यक आहे. गावोगावी मार्गदर्शन शिबिरे आयोजित करून प्रादुर्भावाचे निदान, प्रभावी नियंत्रण उपाय आणि फवारणी करताना घ्यावयाची काळजी याबाबत शेतकऱ्यांना माहिती देण्याची गरज आहे.
मात्र, प्रभावी मार्गदर्शनाचा अभाव असल्याची नाराजी शेतकऱ्यांकडून व्यक्त होत आहे. महागड्या फवारण्या करूनही अपेक्षित फायदा होत नसल्याने कोणते उपाय करावेत, याबाबत शेतकरी संभ्रमात आहेत. कृषी विभागाने प्रत्यक्ष शेतांमध्ये जाऊन परिस्थितीचा आढावा घ्यावा आणि शास्त्रीय पद्धतीने पीक संरक्षणासाठी मार्गदर्शन करावे, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
नुकसानभरपाईच्या प्रतीक्षेत शेतकरी -
तालुक्यात दुष्काळसदृश परिस्थिती असतानाही अद्याप नुकसानभरपाई मिळाली नसल्याने शेतकऱ्यांमध्ये नाराजी वाढत आहे. आधी पाणीटंचाईमुळे पिकांचे नुकसान होण्याची भीती निर्माण झाली आणि आता काढणीच्या तोंडावर पेरव्याच्या प्रादुर्भावामुळे उत्पादन धोक्यात आले आहे. अशा परिस्थितीत शासनाने शेतकऱ्यांच्या अडचणींची गांभीर्याने दखल घेण्याची गरज आहे.
संबंधित यंत्रणांनी बाधित शेतशिवारांची पाहणी करून नुकसानीचा आढावा घ्यावा, आवश्यक पंचनामे करावेत आणि पात्र शेतकऱ्यांना नियमानुसार नुकसानभरपाई द्यावी, अशी मागणी होत आहे. केवळ घोषणा आणि आश्वासनांऐवजी प्रत्यक्ष आर्थिक मदत मिळावी, अशी अपेक्षा शेतकरी व्यक्त करीत आहेत.
दिवाळी अंधारातच -
दिवाळीच्या तोंडावर धानपीक संकटात सापडल्याने शेतकऱ्यांच्या आनंदावर विरजण पडले आहे. धानाची काढणी झाल्यानंतर हातात पैसा येईल आणि सण आनंदात साजरा करता येईल, अशी आशा शेतकरी बाळगून होते. मात्र, पेरव्याच्या वाढत्या प्रादुर्भावामुळे त्यांच्या अपेक्षांवर पाणी फेरले जाण्याची परिस्थिती निर्माण झाली आहे.
घरखर्च, मुलांच्या शिक्षणाचा खर्च, शेतीसाठी घेतलेल्या कर्जाचे हप्ते आणि सणासुदीच्या गरजा भागवायच्या कशा, असा प्रश्न शेतकऱ्यांसमोर उभा ठाकला आहे. पीक हातचे गेल्यास आर्थिक अडचणी आणखी वाढण्याची भीती आहे. त्यामुळे यंदाची दिवाळी आनंदाऐवजी चिंतेत जाण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
आश्वासनांऐवजी प्रत्यक्ष मदतीची अपेक्षा -
पाणीटंचाई, पेरव्याचा वाढता प्रादुर्भाव आणि महागडा उत्पादन खर्च अशा संकटांच्या कात्रीत मोहाडी तालुक्यातील धान उत्पादक शेतकरी सापडले आहेत. काढणीच्या उंबरठ्यावर पिकाचे नुकसान होत असल्याने शेतकऱ्यांना तातडीच्या मदतीची गरज आहे.
प्रशासनाने परिस्थितीची त्वरित दखल घेऊन कृषी विभागामार्फत प्रभावी मार्गदर्शन करावे, बाधित पिकांची पाहणी करावी आणि पात्र शेतकऱ्यांना नियमानुसार नुकसानभरपाई उपलब्ध करून द्यावी, अशी मागणी परिसरातील शेतकऱ्यांकडून होत आहे. वर्षभर मेहनत करूनही संकटात सापडलेल्या शेतकऱ्यांना केवळ आश्वासन नको, तर वेळेत प्रत्यक्ष मदत मिळावी, हीच त्यांची अपेक्षा आहे.
