Petrol Price
नारायण सुर्वेंची कविता माणूस म्हणून आपली समज उन्नत करते : डॉ. महेबुब सय्यद
- श्री. ज्ञानेश महाविद्यालयात मराठी अभ्यास मंडळाचे उद्घाटन; कादंबरीकार पवन भगत यांचे ते पन्नास दिवस या विषयावर मार्गदर्शन
विदर्भ न्यूज एक्सप्रेस
तालुका प्रतिनिधी / सिंदेवाही : मराठी कवितेत भाकरीचा चंद्र शोधणारी शब्दकळा नारायण सुर्वे यांनी आणली. त्यांनी कामगारांचे आणि कष्टकऱ्यांचे जीवन कवितेचा विषय बनविले. मानवी जीवनाकडे उन्नत दृष्टिकोनातून पाहण्याची दृष्टी त्यांच्या कवितेतून मिळते. अस्सल जीवनानुभवातून निर्माण झालेली त्यांची कविता जीवननिष्ठा, मानवतावादी विचार आणि समाजाकडे पाहण्याची परिपक्व दृष्टी देणारी आहे. त्यामुळे नारायण सुर्वे यांची कविता अत्यंत उंचीची कविता असल्याचे मान्य करावे लागते, असे प्रतिपादन मराठी साहित्याचे अभ्यासक डॉ. महेबुब सय्यद यांनी केले.
सिंदेवाही तालुक्यातील नवरगाव येथील श्री. ज्ञानेश महाविद्यालयाच्या मराठी विभागाच्या वतीने मंगळवार, १३ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मराठी अभ्यास मंडळाचे उद्घाटन आणि साहित्यविषयक विशेष व्याख्यानाचे आयोजन करण्यात आले होते. या कार्यक्रमात डॉ. सय्यद बोलत होते. कार्यक्रमाच्या माध्यमातून विद्यार्थ्यांना मराठी साहित्याची सामाजिक जाणीव, मानवी मूल्ये आणि साहित्यनिर्मितीमागील अनुभवांचे महत्त्व समजावून सांगण्यात आले.
नारायण सुर्वे यांच्या कवितेतून मानवी मूल्यांचा प्रत्यय -
डॉ. महेबुब सय्यद यांनी नारायण सुर्वे यांच्या कवितेतील जीवनदृष्टी, सामाजिक बांधिलकी आणि मानवतावादी विचारांचे महत्त्व अधोरेखित केले. सुर्वे यांनी आपल्या कवितेतून कष्टकरी वर्गाचे जगणे, त्यांचे संघर्ष आणि त्यांच्या जीवनातील वास्तव प्रभावीपणे मांडले. त्यांच्या कवितेतील अनुभव हे केवळ साहित्यिक कल्पनाविश्वापुरते मर्यादित नसून प्रत्यक्ष जीवनाशी जोडलेले आहेत.
समाज आणि धर्माकडे पाहण्याचा त्यांचा मानवतावादी दृष्टिकोन परिपक्व असून, त्यांच्या कवितेमुळे माणसाकडे पाहण्याची आपली दृष्टी अधिक व्यापक होते. साहित्य हे केवळ मनोरंजनाचे साधन नसून माणसाला माणूस म्हणून समजून घेण्याची आणि त्याच्या दुःखाशी नाते जोडण्याची प्रेरणा देणारे माध्यम आहे, असेही त्यांच्या प्रतिपादनातून स्पष्ट झाले.
ते पन्नास दिवस : मजुरांच्या संघर्षाची जिवंत कहाणी -
या कार्यक्रमात चंद्रपूर जिल्ह्यातील बल्लारपूर येथील कादंबरीकार पवन भगत यांनी ते पन्नास दिवस : कादंबरी निर्मितीची प्रेरणा या विषयावर विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केले. कोरोना महामारीच्या काळात स्थलांतरित मजुरांनी भोगलेल्या यातना, त्यांचा संघर्ष आणि त्यांच्या जगण्यातील वास्तव यांचा वेध त्यांनी आपल्या मनोगतातून घेतला.
आपल्या साहित्यनिर्मितीच्या प्रवासाविषयी बोलताना पवन भगत म्हणाले, मी दहावी नापास आहे. माझे फार शिक्षण झाले नाही. पण आपल्या भोवतालाकडे आणि मानवी जीवनाकडे मी डोळसपणे पाहतो.
कोरोना काळात रस्त्यावर उतरलेल्या मजुरांचे हाल, त्यांच्या स्थलांतराचा प्रवास आणि जगण्यासाठी त्यांनी केलेली धडपड यांचे चित्र त्यांनी विद्यार्थ्यांसमोर उभे केले. शहरांमधील सिमेंटच्या जंगलात माणसे एकमेकांपासून दूर जात असताना गावाकडे पायी निघालेल्या मजुरांना खऱ्याखुऱ्या जंगलांनी आधार दिला. जंगलातील फळे, फुले, मध, पाणी आणि वाळलेल्या लाकडांच्या मदतीने हे मजूर उघड्या माळरानावरून आपल्या संसाराचा काफिला ओढत गावाकडे निघाले होते, असे त्यांनी सांगितले.
या मजुरांचे जगणे, त्यांचे दुःख आणि त्यांच्या प्रवासातील अनुभव त्यांनी प्रत्यक्ष पाहिले होते. या जिवंत अनुभवांनाच त्यांनी कादंबरीच्या माध्यमातून शब्दरूप दिले. त्यामुळे साहित्यनिर्मितीसाठी केवळ शैक्षणिक पात्रताच नव्हे, तर जीवनाकडे पाहण्याची संवेदनशील दृष्टी, निरीक्षणशक्ती आणि माणसांविषयीची आस्था महत्त्वाची असते, हा विचार त्यांच्या मार्गदर्शनातून समोर आला.
विद्यार्थ्यांना आवाहन करताना पवन भगत म्हणाले की, आपल्या आजूबाजूला घडणाऱ्या घटनांकडे डोळसपणे पाहा, माणसांचे जीवन समजून घ्या आणि त्यांच्या दुःखाची जाणीव करून घ्या. माणसांच्या अनुभवांकडे संवेदनशीलतेने पाहिल्यास साहित्यनिर्मितीची प्रेरणा मिळू शकते. त्यांच्या या मार्गदर्शनातून विद्यार्थ्यांना साहित्य आणि वास्तव जीवन यांच्यातील नाते समजून घेण्याची संधी मिळाली.
मान्यवरांच्या उपस्थितीत कार्यक्रम -
कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी डॉ. अमृत लंजे होते. कार्यक्रमाच्या आयोजनामागील भूमिका स्पष्ट करून प्रमुख पाहुण्यांचा परिचय डॉ. गजानन कोर्तलवार यांनी करून दिला. कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन प्रा. विनोद सहारे यांनी केले, तर विद्यार्थिनी साक्षी करकाडे हिने आभार प्रदर्शन केले. यावेळी मराठी अभ्यास मंडळाच्या कार्यकारिणीतील विद्यार्थ्यांचे कौतुक करण्यात आले. महाविद्यालयातील मराठी विषयाच्या विद्यार्थ्यांची कार्यक्रमाला उपस्थिती होती.
साहित्याच्या माध्यमातून सामाजिक वास्तव समजून घेणे, कष्टकरी माणसांच्या जीवनाशी नाते जोडणे आणि मानवी मूल्यांची जपणूक करणे, हा या कार्यक्रमाचा महत्त्वपूर्ण संदेश ठरला. नारायण सुर्वे यांच्या कवितेतील मानवतावादी दृष्टिकोन आणि पवन भगत यांच्या कादंबरीलेखनामागील जीवनानुभव यांमुळे विद्यार्थ्यांना साहित्याकडे नव्या दृष्टीने पाहण्याची प्रेरणा मिळाली.
