Petrol Price
कृत्रिम बुद्धिमत्ता जेवढी मानवी हिताची तेवढीच मानवी अस्तित्वासाठी धोकादायक!
- सुप्रसिद्ध लेखक मिलिंद कीर्ती यांचे प्रतिपादन; श्री ज्ञानेश महाविद्यालयात विशेष व्याख्यानाचे आयोजन
विदर्भ न्यूज एक्सप्रेस
तालुका प्रतिनिधी / सिंदेवाही : कृत्रिम बुद्धिमत्ता हे आधुनिक काळातील अत्यंत प्रभावी तंत्रज्ञान असून, वैद्यकीय क्षेत्रापासून शिक्षण, न्यायव्यवस्था, वाहननिर्मिती आणि सॉफ्टवेअर क्षेत्रापर्यंत त्याचा मोठ्या प्रमाणावर उपयोग होत आहे. या तंत्रज्ञानामुळे मानवी जीवन अधिक गतिमान आणि सुलभ होत असले, तरी दुसरीकडे अनेक क्षेत्रांतील रोजगाराच्या संधी कमी होऊन मानवी अस्तित्वापुढे नवी आव्हाने निर्माण होत आहेत. त्यामुळे कृत्रिम बुद्धिमत्तेकडे केवळ प्रगतीचे साधन म्हणून न पाहता त्याचे फायदे आणि धोके समजून घेणे आवश्यक आहे, असे प्रतिपादन महाराष्ट्रातील सुप्रसिद्ध लेखक व विचारवंत मिलिंद कीर्ती यांनी केले.
सेवा संकल्प सप्ताह तथा अभिजात मराठी भाषा गौरव सप्ताहाच्या निमित्ताने ९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी सिंदेवाही तालुक्यातील नवरगाव येथील श्री ज्ञानेश महाविद्यालयात विशेष व्याख्यानाचे आयोजन करण्यात आले होते. यावेळी तंत्रज्ञानाची प्रबळ सत्ता : सहमतीची हुकूमशाही या बहुचर्चित ग्रंथाचे लेखक मिलिंद कीर्ती यांनी विद्यार्थ्यांना कृत्रिम बुद्धिमत्ता, बदलते तंत्रज्ञान, शिक्षणव्यवस्था, रोजगाराच्या संधी आणि शेतीचे महत्त्व या विषयांवर सलग दीड तास अभ्यासपूर्ण मार्गदर्शन केले.
तंत्रज्ञानाच्या प्रगतीसोबत रोजगाराचे आव्हान -
आपल्या व्याख्यानात मिलिंद कीर्ती यांनी कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या वाढत्या प्रभावाचे विविध पैलू विद्यार्थ्यांसमोर मांडले. आज जगभरात कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या साह्याने मानवी कल्याणासाठी विविध उपक्रम राबविले जात आहेत. वैद्यकीय क्षेत्रात निदान व उपचार प्रक्रियेला मदत करणे, न्यायव्यवस्थेत माहितीचे विश्लेषण करणे, वाहननिर्मितीमध्ये आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करणे, सॉफ्टवेअर विकसित करणे आणि शिक्षण अधिक सुलभ करणे अशा अनेक क्षेत्रांत कृत्रिम बुद्धिमत्ता वेगाने कार्यरत आहे.
मात्र, या तंत्रज्ञानाचे सकारात्मक परिणाम दिसत असतानाच त्याचे नकारात्मक परिणामही लक्षात घेणे गरजेचे आहे. अनेक क्षेत्रांत मानवी श्रमांची जागा तंत्रज्ञान घेत असल्याने कायमस्वरूपी रोजगार करणाऱ्या लोकांसमोर बेरोजगारीचे संकट उभे राहू शकते. त्यामुळे नव्या तंत्रज्ञानाचा स्वीकार करताना त्याचा मानवी जीवनावर होणारा परिणाम समजून घेणे आणि भविष्यातील आव्हानांना सामोरे जाण्यासाठी सज्ज राहणे आवश्यक आहे, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
बदलत्या काळात शिक्षणाच्या नव्या संधी शोधा -
बदलत्या तंत्रज्ञानाच्या युगात विद्यार्थ्यांनी शिक्षणाच्या नव्या संधींचा शोध घेतला पाहिजे. भारतातील सध्याची शिक्षणव्यवस्था, उपलब्ध अभ्यासक्रम आणि भविष्यात रोजगाराच्या दृष्टीने निर्माण होणाऱ्या संधी यांचा अभ्यास करणे काळाची गरज आहे. केवळ पारंपरिक अभ्यासक्रमांपुरते मर्यादित न राहता मानव्य विद्याशाखा आणि मूलभूत विज्ञानाच्या अभ्यासातूनही विविध क्षेत्रांतील संधी शोधल्या पाहिजेत. त्याचबरोबर आधुनिक तंत्रज्ञानाची ओळख करून घेत विद्यार्थ्यांनी आपले ज्ञान आणि कौशल्य विकसित करावे, असे आवाहन कीर्ती यांनी केले.
सर्वसामान्य कुटुंबातील विद्यार्थ्यांनाही शिक्षणाच्या समान संधी मिळणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. त्यासाठी प्राथमिक शिक्षणापासून उच्च शिक्षणापर्यंत सरकारी शिक्षणव्यवस्थेची दारे सर्वांसाठी खुली राहिली पाहिजेत. शिक्षणाच्या संधी कमी होणे किंवा शाळा बंद पडणे हे समाजाच्या भवितव्याच्या दृष्टीने योग्य नाही. समाजातील प्रत्येक घटकातील मुलांना गुणवत्तापूर्ण शिक्षण घेता आले पाहिजे, अशी भूमिका त्यांनी मांडली.
शेतीकडे सकारात्मक दृष्टिकोनातून पाहा -
आधुनिक तंत्रज्ञान आणि बदलत्या आर्थिक परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर शेतीचे महत्त्व अधोरेखित करताना मिलिंद कीर्ती यांनी विद्यार्थ्यांना शेतीकडे सकारात्मक दृष्टिकोनातून पाहण्याचे आवाहन केले. शेती हा पारंपरिक जीवनाचा महत्त्वाचा आधार असून, प्रतिकूल परिस्थितीतही तिचे महत्त्व कमी होत नाही. अडचणी निर्माण झाल्या म्हणून शेती विकण्याचा निर्णय घेऊ नका. आपले अस्तित्व टिकविण्यासाठी आणि भविष्यातील सुरक्षिततेसाठी शेतीचे महत्त्व ओळखून तिच्याकडे पाहणे आवश्यक आहे, असे ठाम प्रतिपादन त्यांनी केले.
कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या वाढत्या प्रभावामुळे निर्माण होणाऱ्या आव्हानांचा सामना करण्यासाठी विद्यार्थ्यांनी तंत्रज्ञानाचे ज्ञान, शिक्षणातील विविध पर्याय, सामाजिक जाणीव आणि पारंपरिक जीवनमूल्ये यांचा समतोल साधला पाहिजे, हा विचार त्यांच्या व्याख्यानातून अधोरेखित झाला.
मान्यवरांची उपस्थिती; विद्यार्थ्यांना अभ्यासपूर्ण मार्गदर्शन -
या विशेष व्याख्यानाचे आयोजन महाविद्यालयाचे प्राचार्य डॉ. अमृत लंजे यांच्या पुढाकाराने करण्यात आले. कार्यक्रमाची प्रस्तावना आणि पाहुण्यांचा परिचय डॉ. गजानन कोर्तलवार यांनी करून दिला. कार्यक्रमाच्या अध्यक्षस्थानी डॉ. आस्तिक मुंगमोडे होते.
कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन प्रा. ज्ञानीदास गहाणे यांनी केले, तर आभार प्रदर्शन प्राध्यापिका गीता पर्वते यांनी मानले. यावेळी महाविद्यालयातील बहुसंख्य विद्यार्थी, शिक्षक तसेच शिक्षकेतर कर्मचारी उपस्थित होते.
सेवा संकल्प सप्ताह आणि अभिजात मराठी भाषा गौरव सप्ताहाच्या निमित्ताने आयोजित या व्याख्यानातून विद्यार्थ्यांना आधुनिक तंत्रज्ञानाचे फायदे व धोके, शिक्षणाचे महत्त्व, रोजगारातील बदल आणि शेतीचे सामाजिक-आर्थिक स्थान याविषयी महत्त्वपूर्ण मार्गदर्शन मिळाले. तंत्रज्ञानाच्या वेगवान युगात मानवी अस्तित्व, शिक्षण आणि सामाजिक समतोल टिकवून ठेवण्याचा विचार या कार्यक्रमातून विद्यार्थ्यांसमोर मांडण्यात आला.
