खोदकामाच्या कचाट्यात नागपूर : स्मार्ट शहरात रस्ते झाले मृत्यूचे सापळे

- पाइपलाइन, गडर आणि केबलच्या कामांसाठी वारंवार रस्ते खोदण्याचा आरोप; कासवगतीच्या कामांमुळे नागरिक त्रस्त, मनपा प्रशासनाच्या नियोजनावर प्रश्नचिन्ह

विदर्भ न्यूज एक्सप्रेस
प्रतिनिधी / नागपूर : शहराच्या विकासाच्या नावाखाली सुरू असलेल्या विविध कामांमुळे नागपूरकर अक्षरशः त्रस्त झाले आहेत. गडरलाइन, पाइपलाइन, केबल तसेच इतर पायाभूत सुविधांच्या कामांसाठी वारंवार रस्ते खोदले जात असल्याने अनेक भागांमध्ये वाहतुकीचा बोजवारा उडाला आहे. एकीकडे कोट्यवधी रुपये खर्चून रस्ते तयार केले जातात आणि काही महिन्यांतच त्याच रस्त्यांवर पुन्हा खोदकाम केले जाते. त्यामुळे महापालिकेच्या कामांच्या नियोजनावरच नागरिकांकडून तीव्र प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत.

काम सुरू करण्याची तारीख ठरविली जाते; मात्र काम पूर्ण करण्याची निश्चित मुदत आणि त्याचे काटेकोर पालन याबाबत स्पष्टता नसल्याची नागरिकांची तक्रार आहे. अनेक ठिकाणी रस्ते बंद करून त्यावरच जेसीबी, सिमेंटचे हायवा आणि इतर अवजड वाहने उभी केली जात असल्याने वाहनचालकांना कसरत करावी लागत आहे. त्यातच कामाचा वेग संथ असल्याने नागरिकांना धूळ, चिखल, वाहतूक कोंडी आणि अपघाताच्या धोक्याला सामोरे जावे लागत आहे.

कामाच्या ठिकाणी सुरक्षेचा अभाव -
शहरातील विविध भागांमध्ये सुरू असलेल्या खोदकामाच्या ठिकाणी रात्रीच्या वेळी पुरेशी प्रकाशयोजना, रिफ्लेक्टर किंवा स्पष्ट सुरक्षाफलक नसल्याच्या तक्रारी नागरिकांकडून करण्यात येत आहेत. अंधारात खोदलेले रस्ते आणि उघडी कामाची ठिकाणे वाहनचालकांसाठी धोकादायक ठरत असल्याचे नागरिकांचे म्हणणे आहे.

काम सुरू असलेल्या ठिकाणी नागरिकांना पर्यायी मार्ग, कामाचे स्वरूप, संबंधित कंत्राटदार आणि काम पूर्ण होण्याची अपेक्षित तारीख याबाबत माहिती देणारे फलक लावणे आवश्यक असताना अनेक ठिकाणी त्याचा अभाव दिसून येत असल्याची तक्रार आहे.

रस्ता आहे की मृत्यूचा सापळा? असा संतप्त सवाल नागरिकांकडून उपस्थित केला जात आहे. दररोज कुठे ना कुठे अपघाताच्या घटना घडत असताना प्रशासनाने सुरक्षिततेच्या उपाययोजनांकडे गांभीर्याने पाहण्याची गरज असल्याचे नागरिकांचे म्हणणे आहे.

आधी रस्ता की आधी पाइपलाइन -
शहरातील नियोजनाचा अभाव हा नागरिकांच्या नाराजीचा आणखी एक प्रमुख मुद्दा ठरत आहे. रस्ता तयार करण्यापूर्वी त्या भागातील गडरलाइन, पाणीपुरवठा पाइपलाइन आणि इतर भूमिगत सुविधांची कामे पूर्ण का केली जात नाहीत, असा सवाल उपस्थित होत आहे.

एका विभागाने रस्ता तयार करायचा आणि त्यानंतर दुसऱ्या यंत्रणेने त्याच रस्त्यावर खोदकाम करायचे, असा प्रकार वारंवार घडत असल्याने सार्वजनिक पैशांचा अपव्यय होत असल्याची भावना नागरिकांमध्ये निर्माण झाली आहे. एकाच रस्त्यावर वारंवार होणाऱ्या कामांमुळे वाहतूक कोंडीबरोबरच नागरिकांच्या वेळेचा आणि इंधनाचा अपव्ययही होत आहे.

सहकारनगरातील रस्त्याच्या दुरवस्थेवर संताप -
सहकारनगर परिसरातील सिमेंट रस्त्याची खोदकामामुळे झालेली दुरवस्था नागरिकांच्या रोषाचे केंद्र बनली आहे. सिमेंटचा रस्ता तयार करण्यासाठी मोठा खर्च केल्यानंतर पुन्हा त्याच रस्त्यावर खोदकाम करण्यात आल्याने नागरिकांनी प्रशासनाच्या नियोजनावर नाराजी व्यक्त केली आहे.

सहकारनगर परिसरातील रस्त्यांची अवस्था पाहून नागरिकांकडून तीव्र संताप व्यक्त होत असून, बाजूलाच असलेल्या सहकारनगर घाटाच्या नावाचा संदर्भ देत प्रशासनावर उपरोधिक टीकाही केली जात आहे. रस्ते विकासासाठी की नागरिकांच्या जीविताला धोका निर्माण करण्यासाठी? असा सवाल नागरिकांकडून केला जात आहे.

कंत्राटदारांच्या कामावर नियंत्रण कोणाचे -
महापालिकेच्या विविध कामांसाठी निविदा प्रक्रिया राबविली जाते. त्यानंतर संबंधित कामे कंत्राटदारांकडून केली जातात. मात्र, कामाचा दर्जा, वेळेत काम पूर्ण करण्याची जबाबदारी आणि कामाच्या ठिकाणी सुरक्षेच्या उपाययोजनांची अंमलबजावणी यावर महापालिका प्रशासनाचे प्रभावी नियंत्रण आहे का, असा प्रश्न नागरिक विचारत आहेत.

कंत्राटदारांना काम देताना घालण्यात आलेल्या अटींचे पालन होते का? कामात विलंब झाल्यास संबंधितांवर दंडात्मक कारवाई केली जाते का? रस्ता खोदल्यानंतर तो पूर्ववत करण्याची जबाबदारी कोणाची? तसेच एका विभागाचे काम पूर्ण झाल्यानंतर दुसऱ्या विभागाला पुन्हा रस्ता खोदण्याची वेळ येऊ नये, यासाठी समन्वय यंत्रणा आहे का, असे अनेक प्रश्न नागरिकांनी उपस्थित केले आहेत.

कंत्राट प्रक्रियेत गैरप्रकार किंवा आर्थिक हितसंबंध असल्याचे कोणतेही ठोस पुरावे समोर आलेले नसतानाही, कंत्राटदारांना झुकते माप दिले जाते का? अशी शंका नागरिकांमध्ये निर्माण होत असल्याने प्रशासनाने कामांच्या पारदर्शकतेबाबत खुलासा करण्याची मागणी होत आहे.

करदात्यांच्या पैशांचा योग्य वापर करा -

नागपूरकरांकडून विविध स्वरूपात कर वसूल केला जातो. त्या पैशातून शहरातील रस्ते, गडरलाइन, पाणीपुरवठा आणि इतर पायाभूत सुविधा उभारल्या जातात. त्यामुळे सार्वजनिक निधीतून करण्यात येणाऱ्या प्रत्येक कामाचा दर्जा आणि त्याचे नियोजन याबाबत प्रशासनाने जबाबदारी स्वीकारणे आवश्यक असल्याचे नागरिकांचे म्हणणे आहे.

कोट्यवधी रुपये खर्चून तयार केलेले रस्ते काही महिन्यांतच खोदायचे असतील, तर आधीच नियोजन का केले जात नाही? असा थेट सवाल नागरिकांकडून उपस्थित केला जात आहे.

अपघात टाळण्यासाठी तातडीच्या उपाययोजनांची मागणी -
शहरातील खोदकामाच्या ठिकाणी रात्रीच्या वेळी पुरेसे रिफ्लेक्टर, बॅरिकेडिंग, प्रकाशयोजना आणि दिशादर्शक फलक लावावेत. कामाच्या ठिकाणी अवजड वाहने रस्त्यावर अस्ताव्यस्त उभी करू नयेत. वाहतुकीसाठी पर्यायी मार्ग उपलब्ध करून द्यावा आणि कामे ठरलेल्या मुदतीत पूर्ण करावीत, अशी मागणी नागरिकांकडून होत आहे.

तसेच कोणत्याही रस्त्यावर खोदकाम करण्यापूर्वी संबंधित सर्व विभागांमध्ये समन्वय साधून आगामी काळातील पाइपलाइन, गडरलाइन किंवा केबलची कामे प्रस्तावित आहेत का, याची खात्री करावी. त्यानंतरच रस्ता बांधण्याचे नियोजन करावे, अशीही मागणी पुढे आली आहे.

विकास हवा; मात्र नियोजनबद्ध आणि सुरक्षित -
नागपूर शहराचा विकास व्हावा, याला नागरिकांचा विरोध नाही. मात्र, विकासाच्या नावाखाली वारंवार रस्ते खोदणे, कामे संथ गतीने करणे, सुरक्षेच्या उपाययोजनांकडे दुर्लक्ष करणे आणि नागरिकांना वाहतूक कोंडी व अपघाताच्या धोक्यात ढकलणे योग्य नाही, अशी भावना नागरिकांमध्ये आहे.

महापालिका प्रशासनाने शहरातील सुरू असलेल्या सर्व खोदकामांची पाहणी करून कामांची मुदत, कंत्राटदाराची माहिती, संबंधित विभाग आणि काम पूर्ण होण्याची तारीख सार्वजनिक करावी. तसेच निकृष्ट किंवा संथ काम करणाऱ्या कंत्राटदारांवर कारवाई करून नागरिकांना दिलासा द्यावा, अशी जोरदार मागणी होत आहे.