Petrol Price
बांबूच्या माध्यमातून आदिवासी महिलांना रोजगाराची नवी संधी!
- मेंढालेखा येथे बांबू आधारित उपजीविका व उद्यम विकास प्रशिक्षण; आठ गावांतील सुमारे ४० महिलांचा सहभाग
विदर्भ न्यूज एक्सप्रेस
तालुका प्रतिनिधी / धानोरा : गडचिरोली जिल्ह्यात बांबूचे मुबलक नैसर्गिक संसाधन उपलब्ध असून, त्याचा योग्य वापर केल्यास स्थानिक पातळीवर रोजगाराच्या अनेक संधी निर्माण होऊ शकतात. याच उद्देशाने आदिवासी महिलांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम आणि स्वावलंबी बनविण्यासाठी धानोरा तालुक्यातील मेंढालेखा येथे बांबू आधारित उपजीविका व उद्यम विकास प्रशिक्षणाचे आयोजन करण्यात आले. २८ ऑक्टोबर रोजी झालेल्या या प्रशिक्षणात आठ गावांतील सुमारे ४० आदिवासी महिलांनी सहभाग घेतला.
एम. एस. स्वामिनाथन रिसर्च फाउंडेशन आणि सायन्स अँड टेक्नॉलॉजी रिसर्च सेंटर (एसटीआरसी) फाउंडेशन, गडचिरोली यांच्या संयुक्त विद्यमाने तसेच जेएसडब्ल्यू फाउंडेशनच्या सहकार्याने हा उपक्रम राबविण्यात आला. स्थानिक बांबू संसाधनांचा प्रभावी वापर करून महिलांमध्ये कौशल्य विकसित करणे, बांबूपासून विविध उपयुक्त वस्तू व हस्तकला तयार करण्याचे प्रशिक्षण देणे आणि त्यातून उत्पन्नाचे शाश्वत साधन निर्माण करणे हा या उपक्रमाचा प्रमुख उद्देश आहे.
बांबू हस्तकलेतून रोजगारनिर्मितीवर भर -
ग्रामीण व आदिवासी भागात बांबूचा वापर प्रामुख्याने पारंपरिक वस्तू तयार करण्यासाठी केला जातो. मात्र, आधुनिक पद्धतीने बांबूचे मूल्यवर्धन करून विविध उपयुक्त वस्तू आणि आकर्षक हस्तकला तयार केल्यास त्यातून उत्पन्नाचे नवे मार्ग खुले होऊ शकतात. याच दृष्टिकोनातून प्रशिक्षणादरम्यान महिलांना बांबूपासून विविध वस्तू तयार करण्याचे प्रात्यक्षिक दाखविण्यात आले.
स्थानिक पातळीवर सहज उपलब्ध होणाऱ्या नैसर्गिक संसाधनांचा योग्य वापर करून लघुउद्योग कसे उभारता येतील, तयार केलेल्या वस्तूंच्या माध्यमातून उत्पन्न कसे मिळविता येईल आणि स्वयंरोजगाराच्या संधींचा लाभ कसा घेता येईल, याबाबत महिलांना मार्गदर्शन करण्यात आले. या प्रशिक्षणामुळे महिलांना पारंपरिक कौशल्याला व्यावसायिक स्वरूप देण्याची संधी मिळणार असून, बांबू आधारित लघुउद्योगांच्या माध्यमातून आर्थिक स्वावलंबन साधण्यास मदत होण्याची अपेक्षा आहे.
महिला शेतकरी सक्षमीकरण प्रकल्पातून पुढाकार -
एम. एस. स्वामिनाथन रिसर्च फाउंडेशनच्या माध्यमातून धानोरा तालुक्यात महिला शेतकरी सक्षमीकरण प्रकल्प राबविण्यात येत आहे. या प्रकल्पांतर्गत महिलांना कौशल्यविकास, स्थानिक संसाधनांचा वापर आणि उत्पन्नवाढीच्या विविध संधी उपलब्ध करून देण्यावर भर दिला जात आहे.
बांबू आधारित उपजीविका प्रशिक्षण हा याच प्रयत्नांचा एक भाग आहे. महिलांनी केवळ शेतीवर अवलंबून न राहता स्थानिक साधनसंपत्तीच्या आधारे पूरक व्यवसाय उभारावेत, त्यातून कुटुंबाच्या उत्पन्नात भर घालावी आणि स्वतःच्या पायावर उभे राहावे, या दृष्टीने अशा प्रशिक्षण उपक्रमांना महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
तज्ज्ञांकडून महिलांना मार्गदर्शन -
या प्रशिक्षण कार्यक्रमात एम. एस. स्वामिनाथन रिसर्च फाउंडेशनचे गडचिरोली येथील कार्यक्रम समन्वयक महेश मस्के, एसटीआरसी फाउंडेशनचे योगेश राखुंडे व राजेश मांढरे तसेच प्रकल्पातील सहकारी किरण गोरे, सदुराम मडावी आणि नाजूक भांडेकर यांनी महिलांना मार्गदर्शन केले.
स्थानिक पातळीवर उपलब्ध असलेल्या नैसर्गिक संसाधनांचा प्रभावी वापर करून रोजगारनिर्मिती कशी करता येईल, बांबूपासून उपयुक्त वस्तू तयार करण्याचे कौशल्य कसे विकसित करता येईल आणि त्यातून शाश्वत उपजीविकेचा मार्ग कसा निर्माण होऊ शकतो, याबाबत तज्ज्ञांनी माहिती दिली. प्रशिक्षणादरम्यान प्रत्यक्ष प्रात्यक्षिकांद्वारे महिलांना बांबूच्या विविध उपयोगांची माहितीही देण्यात आली.
आर्थिक स्वावलंबनासाठी नवी दिशा -
मेंढालेखा येथे आयोजित या प्रशिक्षणामुळे आदिवासी महिलांच्या कौशल्यविकासाला चालना मिळण्यासोबतच स्थानिक बांबू संसाधनांचे मूल्यवर्धन होण्यास मदत होणार आहे. बांबूपासून तयार होणाऱ्या वस्तूंना बाजारपेठ उपलब्ध करून देणे, महिलांना लघुउद्योगाच्या माध्यमातून रोजगार मिळवून देणे आणि त्यांच्या उत्पन्नात वाढ घडवून आणणे, या दृष्टीने हा उपक्रम महत्त्वपूर्ण ठरण्याची अपेक्षा आहे.
स्थानिक नैसर्गिक संसाधनांवर आधारित उद्योगांना प्रोत्साहन दिल्यास ग्रामीण व आदिवासी भागातील महिलांसाठी रोजगाराच्या नव्या संधी निर्माण होऊ शकतात. त्यामुळे अशा प्रशिक्षण उपक्रमांच्या माध्यमातून महिलांना कौशल्य, स्वयंरोजगार आणि आर्थिक स्वावलंबनाची दिशा मिळण्यास मदत होणार आहे.
